जर्मन लोणचं

साधारणपणे लोणचं म्हणलं की आपल्या डोळ्यांसमोर कैरीचं, लिंबाचं, मिरचीचं, आवळ्याचं, मिश्र भाज्यांचं इत्यादी लोणची येतात. तसं तर संपूर्ण भारतात हजारो प्रकारची लोणची असतील. पण त्यात “बिनतिखटाचं लोणचं” ही कल्पनाही करवत नाही, कारण तिखटाशिवाय आपली लोणची अपूर्ण आहेत. 

पण जर्मन लोकांना तिखटाचं तर वावडं आहेच पण मिठाचंही आहे. तरीही ते लोणचं करतात आणि खातात सुद्धा. इथल्या लोकांचं सगळ्यात आवडीचं लोणचं म्हणजे काकडीचं लोणचं! 

ते करण्याची पद्धतही सोपी आहे. व्हिनेगरमध्ये जेवढ्यास तेवढं पाणी, थोडं मीठ, भरपूर साखर, एक चमचाभर पिवळी मोहरी, ८-१० मिरे टाकून ३-४ मिनिट उकळून घेतात. एका बाटलीत थोडा शेपू (बाबो शेपू!), छोटे कांदे टाकल्यावर, स्वच्छ धुवून कोरड्या केलेल्या काकड्या घट्ट बसवतात आणि त्यावर उकळलेलं व्हिनेगरचं पाणी टाकतात. चोवीस तास ही लोणच्याची बाटली बाहेर ठेवून नंतर फ्रिजमध्ये ठेवतात. झालं लोणचं! ह्याच पद्धतीने ह्या लोकांनी हाताला येईल त्या भाजीला व्हिनेगरमध्ये बुडवलं आहे आणि त्याला अमुक, ढमुक, तमुक भाजीचे लोणचे असे गोंडस नाव दिलंय! 

त्या लोणच्यांमध्ये इथे उपलबध असणाऱ्या झाडून सगळ्या भाज्या म्हणजेच अजिबात तिखट नसलेली वेगवेगळ्या रंगाची सिमला मिरची, श्रवणघेवडा, बेबीकॉर्न्स, गाजर, बीट, मश्रुम, हालापिनो, शतावरी, ऑलिव्ह, तिखटाचा लवलेशही नसलेल्या मिरच्या इत्यादी आहेत. महत्वाचं म्हणजे युरोपमधील अत्यंत आवडत्या बटाट्यालाही व्हिनेगरमधे बुडवलंय ह्या लोकांनी. 

इथल्या लोकांना एकंदरच आंबट गोष्टी आवडतात. म्हणजे इथलं प्रत्येक फळ बऱ्यापैकी आंबट आहे, संत्री, सगळ्या बेरीज, इत्यादी. त्यामुळे कदाचित त्यांना ती व्हिनेगरची अती आंबट चव चांगली वाटत असावी पण आपल्या टेस्ट बड्सला आंबटचिंच व्हिनेगर जरा त्रासदायकच आहे! 

मी एक पाहिलंय जर्मन लोक स्वयंपाकाचा फार त्रास करून घेत नाहीत. सोपं आहे आयुष्य त्याबाबतीत त्याचं. दुकानातून, बेकरीतून लागेल त्या गोष्टी आणायच्या आणि घरी येऊन त्या फक्त एकत्र (Assemble) करायच्या आणि खायच्या. उदाहरणार्थ बेकरीतून आवडता ताजा ब्रेड आणायचा, दुकानातून एखादा चिजस्प्रेड आणि हॅम स्लाईसेस आणायच्या, त्याचं सँडविच करायचं आणि दुकानात तयारच असलेलं मिक्सड सलाड आणि काकडीच्या लोणच्यासोबत ते खायचं. झालं ह्यांचं जेवण!! बाकी हे सगळं पचायला बिअर आणि वाईनचचे कारखाने आहेतच की, हाय काय अन नाय! 

जर्मन लोकांची हीच असेम्बलिंगची आवड ओळखून आयकियाने (IKEA) इथे जम बसवला असावा! असो, विषय भरकटतोय. जर्मन लोणच्यांचा व्हिडीओ टाकायचा होता म्हणून हा पोस्टप्रपंच! 

#माझी_म्युनिक_डायरी 

#gewürzgurken #pickles 

Video Link:

https://www.facebook.com/share/r/1KUEyb1Bfs/?mibextid=wwXIfr

ईतना अंधेरा क्यूँ है भाई

२०२६ सुरु झालं नाही तोच बर्लिन मधे बरेच दिवस चक्क लाईट गेले होते. तेव्हा तापमान शून्याच्या खाली होतं. असं म्हणतात की साधारणपणे चाळीस पंचेचाळीस हजार लोक त्यामुळे परेशान झाले होते. तिथलं जनजीवन पूर्णपणे विस्कळीत झालं होतं. 

बर्लिनचं हे प्रकरण एका मित्राला समजलं आणि त्याने मला असंच मेसेज केला की “म्युनिक मधे लाईट आहेत ना? का तिथे पण बर्लिनसारखं झालंय?” ह्या प्रश्नावर नुसतं “इथे लाईट नाही गेले” असं उत्तर मला देता आलं असतं! पण लैच श्यानपना करून मी “अरे म्युनिकमधे कधीच लाईट जात नाहीत 😎” असं उत्तर दिलं! लगे गॉगलवाली ईमोजी, जसं काही इथली वीजपुरवठा कंपनी माझ्या भावाचीच आहे!  

आणि पुढच्या दोनच दिवसांत, लहानपणी शाळेत शिकलेले सगळे सुविचार, म्हणी माझ्या डोळ्यांसमोर फेर धरून नाचायला लागल्या! अती शहाणा त्याचा बैल रिकामा, माणूस सवयीचा गुलाम आहे, गर्वाचे घर खाली, अती तेथे माती, देवाच्या काठीला आवाज नसतो! इत्यादी (ह्यात तुम्ही अजून भर घालू शकता). कारण आमच्या घरातल्या अर्ध्या भागातले लाईट्स अचानक फड्फडायला लागले. एक खोली आणि स्वयंपाकघरातला लाईट लावला की घरात भीतीचं वातावरण पसरत होतं. त्यात इथं सध्या अंधारही साडेचार पाचलाच पडतो आणि दिवस सकाळी आठला उजाडतो त्यामुळे तर अजूनच पंचाईत झाली होती. 

माझ्या मनात भीतीदायक विचार यायला लागले. अती भयकथा वाचल्या आणि भयपट पहिले की असंच होतं! पण मग विचार आला, की ही कुठली विचित्र भुताटकी आहे बुआ? ये भूत आखिर चाहता क्या है? हॅंये! अर्ध्याच घरातले लाईट फडफड करत आहेत. लेकाला म्हणाले मी, तर त्याने light fluctuations ची वैज्ञानिक कारणे सांगून माझी बोलती बंद केली. 

नेमका दुसऱ्या दिवशी शनिवार होता. त्यामुळे कोणीच दुरुस्त करायला येणार नाही हे माहीतच होतं. मी मागे म्हणल्याप्रमाणे वरून ब्रह्मदेव जरी झाले आले आणि त्यांनी इथल्या लोकांना शनिवार रविवारी काम करायला लावलं तर ते त्यांचंही नाही ऐकणार नाहीत (अपवाद वगळता)! आम्ही आमच्या घरमालकीण ताईंना सगळी  हकीकत कळवली. तर त्या म्हणाल्या “ही काही इमर्जन्सी नाही त्यामुळे आज तर कोणीच येणार नाही दुरुस्त करायला. आता सोमवारीच येतील कोणीतरी.” आता आमच्यावर म्हणायची वेळ आली की “सेह लेंगे थोडा!”

कसचं सेह लेंगे!! सवयच नाही राहीली बिना लाईटचे कामं करायची. शनिवारी संध्याकाळी तर अर्ध घर अंधारात. अर्ध्या घरातल्या विजेने पूर्णपणे असहकार पुकारला होता! मनात म्हणलं कुठून मला दुर्बुद्धी झाली आणि गॉगलवाली ईमोजी पाठवत शहाणपणा केला, गेले ना लाईट आता. बस आता हरी हरी करत. 

माझी नुसती तगमग तगमग चाललेली. स्वयंपाकघरात जाताना पटकन बोट खटक्यावर जायचं की लेक म्हणायचा ”आई, अगं लाईट गेलेत ना!“ मी लगेच जेन झी भाषेत “अरे मसल मेमरी रे, काय करू?“ 

स्वयंपाकघरात वीजपूरवठा नव्हता त्यामुळे काहीच सुचत नव्हतं. तरी मेणबत्त्या आणि मोबाईलचा फ्लॅश लाईट ह्यावर काम भागवलं कसबसं. नशीब इथले हिटर्स विजेवर चालत नाहीत. नाहीतर उणे तापमानात रात्री गारठायची वेळ आली असती. 

सोमवारी एक दादा दुपारी आला अन त्याने काहीतरी तात्पुरता उपाय करून वीजपुरवठा सुरु करून दिला. जाताना म्हणाला सगळं नीट बघावं लागेल, मी माझ्या बॉसला घेऊन येतो गुरुवारी. 

गुरुवारी दोघे आले. तो दादा इटालियन, आम्ही मराठी आणि ते बॉसकाका जर्मन. असे सगळे वेगवेगळ्या अक्सेंटमध्ये जर्मन बोलत होतो. हा सगळा जर्मन भाषेचा जांगडगुत्ता झालेला असताना, आम्ही सगळे कसंबसं समोरच्याला काय म्हणायचं आहे ते समजून घेत होतो. 

त्यात बॉसकाकांना आमचं घर इतकं आवडलं की विचारूच नका. “म्युनिकमध्ये आठव्या मजल्यावर घर म्हणजे फारच छान हो! वा वा, बाहेर काय छान दिसतंय सगळं, अरेच्या त्या बाजूला गॅलरी आहे आणि आल्प्सही दिसत आहेत, छान छान!“ हे सगळं आम्हाला सांगून झाल्यावर काकांनी बायकोला फोन लावून हे सगळं सांगितलं. आमच्याशी शिळोप्याच्या गप्पा मारल्या. मधे मधे त्या इटालियन दादाला सूचना देणं चालूच होतं त्याचं. वल्ली होते काका एकदम! 

त्या दोघांनी सगळं व्यवस्थित तपासून, वीजपुरवठा का खंडीत झाला? त्याचं कारण शोधून, नीट उपाययोजना केली. आम्हाला समजावून सांगितलं काळजी करू नका आता सगळं व्यवस्थित आहे आणि आमचा निरोप घेतला! 

आणि अशा पद्धतीने “म्युनिकमध्ये कधीच लाईट जात नाहीत”, ह्या माझ्या वक्तव्याला खोटं ठरवण्यात माझ्या घरातले लाईट यशस्वी झाले!!

#माझी_म्युनिक_डायरी

पाव पुराण

म्युनिकला रहायला आल्यापासून पहिल्यांदा, जेव्हा तुम्हाला जवळच्या जर्मन सुपरमार्केटमध्ये लादीपाव मिळतात तेव्हा होणारा आनंद हा अवर्णनीय असतो!

आता फक्त घरच्यांनी फर्माईश करायचा अवकाश, की मी त्या रेसिपीरीळवाल्यांसारखं  “दस मिनिटमे”,

पावभाजी म्हणू नका,

वडापाव म्हणू नका,

मिसळ पाव म्हणू नका,

दाबेली म्हणू नका,

इत्यादी पदार्थ त्यांच्या समोर हजर करते की नाही ते बघाच!

इथे घरात ओटीजी असल्यामुळे लादीपाव करणं तसं सोपं आहे, पण फार वेळखाऊ प्रकरण आहे, किमान माझ्यासाठी तरी. आता कसं, इथे योग्य दरात लादीपाव मिळत आहेत म्हणल्यावर हे सगळे पदार्थ, आजच ठरवून आजच करता येतील. नाहीतर ह्याआधी,  पावभाजी करायची म्हणलं की, पाव घरी करायचे की ब्रेडचं आणायचे? हा प्रश्न ठरलेला असायचा. 

तर, आम्हा जर्मनीत राहणाऱ्या आणि “सगळंच घरी करावं लागतं राव" म्हणणाऱ्या लोकांची लादीपाव घरी करण्याच्या त्रासातून  सुटका केल्याबद्दल जवळच्या जर्मन सुपरमार्केटच्या बेकरी विभागाचे आभार मानण्यात येत आहेत ह्याठिकाणी आणि एक दिवस शाल आणि श्रीफळ देऊन त्यांचा यथोचीत सत्कारही करण्याचा मानसही आहे, ह्याची नोंद घ्यावी! 

एवढे चार शब्द लिहून मी माझे पावपुराण आवरते घेते आणि वडापावच्या तयारीला लागते. 

#आनंदी_आनंद_गडे 

#माझ_म्युनिक_डायरी

केमिकल लोचा

तुम्ही, इथल्या हाडं गोठवणाऱ्या थंडीत,  सर्दीने हैराण झाल्यावर, सुट्टीवर गेलेले डॉक्टर कधी एकदा क्लीनिक उघडतील आणि कधी त्यांना भेटाल ह्याची वाट पाहता. हो, इथे साधारण क्रिसमसच्या आधीच्या शनवार रैवारपासून ते सहा जानेवारीपर्यंत, मधल्या एखाद दोन सन्माननीय दिवसांचे अपवाद वगळता, अख्खी जर्मनी सुट्टीवर असते. इमर्जन्सी सेवेतले काही कर्मचारी वगळता! 

दोन जानेवारीला आजारी लोकांची दया येऊन डॉक्टर अर्धा दिवस क्लिनिक उघडतात. तुमचे हे तुमची परिस्थिती पाहून आधीच अपॉइंटमेंट घेऊन ठेवतात. क्लिनिकमध्ये शिरताच तिथे उसळलेला आजारी लोकांचा जनसागर पाहून तुम्ही गपगार होता.  

डॉक्टर दादा एशियन असतो, त्याला भेटल्यावर कळतं की आपली जर्मन डॉक्टर फारच प्रेमळ आहे. तपासून झाल्यावर तो स्पष्ट शब्दात सांगतो की “गोळ्यांचं प्रिस्क्रिप्शन तुमच्या इन्शुरंस कार्डवर आहे”. तरी बाहेर येऊन तुम्ही बावळटसारखं ते कार्ड रिसेप्शन ताईला देता आणि तिच्याकडे बघत बसता. 

दोन्ही नाकपुड्यांमध्ये, ओठांत आणि कानांत मोरण्या घातलेली रिसेप्शन ताई “काय बाई आहे!” असे भाव डोळ्यांत आणून तुमच्याकडे बघते आणि सांगते “ओ ताई, तुमच्या गोळ्या इन्शुरन्स  कार्डवरच आहेत (हे कार्ड मला कशाला दिलंय? निघा आता!“). 

ते ऐकून तुमच्या डोक्यात प्रकाश पडतो आणि तुम्ही तिथून निघता.  अवतार नीट करायला वॉशरूममध्ये जाता. तुमच्या डोक्यात ट्रेन मिळेल का? मैत्रिणींना भेटायला उशीर तर नाही होणार ना? वगैरे विचार चालू असतात. त्याच नादात तुम्ही खालीच असलेल्या औषधांच्या दुकानात जाता आणि तुम्हाला तुमचं इन्शुरन्स कार्डच सापडत नाही. सैरभैर होऊन तुम्ही जॅकेटचे खिसे, पर्स, लिफ्ट सगळं शोधलेलं असते. 

गडबडीत वर जाऊन तुम्ही क्लीनिकमध्ये मोरणी रिसेप्शनिस्टला विचारता की माझं कार्ड इथे राहिलंय का? ती थोबा.. तोंडही वर न करता नाही म्हणते. आता तुम्ही वॉशरूममधे जाऊन शोधता. तिथले टॉयलेट पेपर्सचे रोल पाहून तुमची नुसती चिडचिड होते. “अरे काय लोक आहेत राव, एका कागदाच्या तुकड्यावर प्रिस्क्रिप्शन छापून द्यायला काय होतं ह्यांना आधीसारखं? काय तर म्हणे कागद वाचवा मोहीम! इथं एवढे भसाभसा टॉयलेट पेपर वापरता, ते गेलं का गाढवाच्या गां**? हे मेलं, घाला ते पेपर चुलीत आणि इकडं कागदं वापरा!”

वॉशरूममधून बाहेर येऊन तुम्ही दोन वेळा अख्ख क्लिनिक आणि लिफ्ट शोधता पण कार्ड सापडेल तर शपथ! आता तुमची सहानशक्ती संपायला लागते आणि तुम्ही क्लिनिकच्या खाली असलेल्या स्टेशनवर येता. आधीच थंडीने जीव नकोसा केलेला असतो, त्यात तुम्हाला मैत्रिणींना भेटायला जायला उशीर होत असतो आणि सगळ्यांत महत्वाचं “उस कार्ड का कही नामोनिशान” मिळत नसतो. तुम्हाला वाटतं मरो तेज्या** ते औषध, कार्डच नाहीये  तर “मी चालले मैत्रिणींना भेटायला". 

पण कार्ड हरवलेलं सांगायला तुम्ही पॅनिक मोडमधे तुमच्या “आयुष्यभराच्या स्वीय सहायकाला” फोन करता! तुमचा फोनवरचा सगळा रागराग ऐकून, सुट्टीमुळे घरात असलेला लेक, कार्ड हरवल्याचं ऐकून, पुस्तकातून डोकं वर काढून “व्वा" असं जोरात ओरडतो आणि पुन्हा त्याच्या कामाला लागतो. तेव्हा हे शांतपणे म्हणतात “तू तुझं जॅकेट आणि पुलोवरचे खिसे तपासलेस का?” 

पुन्हा तुमची ट्यूब पेटते आणि तुम्ही जॅकेट काढून पुलोवरचा खिसा तपासता आणि तुम्हाला तुमचं कार्ड हाताला लागतं. खिश्यात कार्ड आणि क्लिनिकला वळसे! यथावकाश पुन्हा दुकानात जाऊन तुम्ही औषध खरेदी करता आणि आनंदाने मैत्रिणींना भेटायला रवाना  होता. 

ह्या प्रसंगानंतर तुम्हाला कळतं की आजकाल असे किस्से तुमच्या रोजच्या आयुष्याचा भागच झालेत. ब्रेन फॉग की कायसं! एकदा सकाळची डब्याची गडबडीचा वेळ असते. भाजीत मीठ टाकायला म्हणून सरावाच्या ठिकाणी ठेवलेलं मिठाचं पाळंच जागेवर नसतं. स्वयंपाकघरातले झाडून सगळे कपाटं शोधूनही ते काही सापडत नाही. थकूनभागून तुम्ही शोध थांबवता आणि कोथिंबीर काढायला फ्रिज उघडता. तर समोर मिठाचं पाळं! आदल्या रात्री सगळं आवरताना तुम्ही मीठ फ्रिजमध्ये ठेवलेलं असतं! मीठ आणि फ्रिजमध्ये? ये कौनसा केमिकल लोचा है भाई? 

लोकांची नावं न आठवणं, त्याऐवजी “त्या ह्यांची ही नाही का, ती जर्मनीतल्या त्या ह्या गावात आलीये” असं सांगणं! “ती ही खाली आलीये का?” आता समोरच्या माणसानेच ठरवायचं की मी कचऱ्याच्या बिनविषयी बोलतेय, मुलीविषयी नाही. एखादी वस्तू कुठे आहे विचारल्यावर “ते हे आहे ना तिथे". काहीतरी आठवून एखाद्या खोलीत जाणं आणि आपण इथे नक्की कशासाठी आलोय हेच विसरून जाणं. एक काम डोक्यात योजून भलतंच काम करणं! इत्यादी इत्यादी. 

तुम्ही ठरवता की आता बास्स! ह्या आणि अशा गोष्टींची यादी करूच म्हणून फोन हातात घेता आणि स्वयंपाक घरातून काहीतरी जळाल्याचा वास येतो!! 

#हाय_रे_कर्मा  #न_जाने_मेरे_दिमाग_को_क्या_हो_गया 

#माझ_म्युनिक_डायरी 

तटी: फोटोचा आणि लिखाणाचा अर्थार्थी काहीही संबंध नाहीये हे चाणाक्ष वाचकांच्या लक्षात आलंच असेल ह्याठिकाणी!

मन धावतया

यंदा इथे थंडीचा कहर झालाय. बरेच दिवस झाले पारा शून्याच्या वर गेला नाहीये. सतत उणे तापमान. मागच्या दोन चार दिवसांत तर जर्मनीतल्या काही भागात उणे २१ पर्यंत पारा गेला होता, त्यामानाने म्युनिकमधे उणे १४ वगैरे आहे, म्हणजे बरंच म्हणायचं. 

अशी थंडी पडली आणि जानेवारी आला की माझं मन राधिका भिडेच्या गाण्यातल्यासारखं भारतात धावतं. ”मन धावतया माहेरच्या शेतात, डोलतया जोंधळ्याच्या मागं। जावं जिथं कुठं तिथं, नाव येई “हुरड्याचं” व्हटी!” असं काहीतरी वाटायला लागतं. माहेरच्या शेतातला #हुरडा ही माझ्यासाठी फार भारी आठवण आहे. 

छ. संभाजीनगरला आईकडे गेलं की, वडील गावाकडे आमच्या दाजींना कळवतात की आम्ही उद्या हुरडा खायला येतोय. मग आईची हुरड्याबरोबर खायच्या चटण्यांची तयारी सुरु होते. मी आपली  लहान मुलीसारखी तिला जी लागेल ती तयारी करून देते. पण ती लसूण, लाल तिखट घातलेली शेंगदाण्याची आणि खोबऱ्याची खरपूस चटणी तिनेच करायची. ती चव माझ्या हाताला कुठे! 

दुसऱ्या दिवशी सकाळी लवकर आटपून आधी कडेठाणच्या देवीला जायचं आणि मग शेतात, हा आमचा शिरस्ताच आहे. कडेठाण आमच्या गावापासून जवळच आहे. देवीची ओटी भरून, छान दर्शन घेऊन, तिथल्या लोकांशी बोलून तिथून गावच्या रस्त्याला लागायचं. 

आता ते दोन चार मैलांचं अंतरही जास्त वाटायला लागतं. तिकडे दाजींनी शेतात आगटी पेटवून ठेवलेली असते. आम्ही शेतात पोहोचायचा अवकाश की लगेच ज्वारीची टपोरी कणसं आगटीत भाजायला गेलेले असतात. त्या आगटीच्या आजूबाजूला जाजमं अंथरून, कागदावर मीठ, चटण्या घेऊन कणीस भाजायची वाट पाहणे म्हणजे “ब्रह्मानंदी टाळी" वगैरे! दाजी जेव्हा ते भाजलेलं गरम गरम कणीस हातावर चोळून तो हुरडा आपल्या हातात देतात तेव्हा कुठे जीव भांड्यात पडतो. 

सुख म्हणजे नक्की काय असतं? ह्या प्रश्नाचं उत्तर म्हणजे, “शेतात विहिरीजवळ बसून गरमगरम हुरडा खाणे. हे झाल्यावर शेतात चक्कर मारत असताना, यंदाच्या लागवडीवरची दाजींची कमेंट्री ऐकणे. नंतर दाजींची बायको बाजरीच्या भाकरी, वांग्याची भाजी आणि ठेचा घेऊन येताच त्यावर ताव मारणे. नंतर द्रोणात  दहीसाखर घेऊन ते कणसाच्या ओंबीने खाणे!” अहाहा!! 

पण.... हे सगळं दरवर्षी अनुभवता येतंच नाही. मग मी घरात जपून ठेवलेल्या, वाळलेल्या हुरड्याची उसळ करते. सकाळी उठल्यावर थोडे हरबरे गरम पाण्यात भिजत घालायचे. ते चांगले भिजले की कुकरच्या भांड्यात वाळलेला हुरडा, भिजलेले हरबरे आणि थोडे शेंगदाणे टाकायचे. अंदाजाने पाणी आणि मीठ टाकून, हे भांडं कुकरला लावायचं. भरपूर शिट्या होऊ द्यायच्या. हुरड्याचा खरपूस वास दरवळला की गॅस बंद. कुकर शांत होईपर्यंत तेलात थोडी मोहरी आणि छानपैकी हिंग घालून फोडणी तयार ठेवायची. फोडणीत जिरे नकोच. हुरड्याची चव घालवायची नाही. 

आता एका वाटीत गरम हुरड्याची उसळ, त्यात यथेच्छ फोडणीचं तेल घ्यायचं (आवडत असेल तर थोडं लाल तिखट) आणि बर्फाच्छादीत आल्प्सकडे बघत, मराठवाड्यातल्या गावाची आठवण काढत, भुरका मारत त्यावर ताव मारायचा! 

#माझी_म्युनिक_डायरी 

#सुख_म्हणजे_नक्की_काय_असतं

इथे ओशाळला हिवाळा

गेले काही दिवस इथे चांगलीच थंडी पडलीये. तापमान जरी शून्याच्या थोडं वर असलं तरी फील उणे तापमानाचा असतो. काल जरा दुपारचं बाहेर पडलो होतो. साधारण -४ वगैरे तापमान होतं. 

बसमधे नेहमीपेक्षा जरा जास्तच गर्दी होती. त्यामुळे बरीच लोकं उभ्याने प्रवास करत होती. एका ठिकाणी एक साठीतल्या काकू बसमधे चढल्या आणि दाराच्या अगदी जवळ उभ्या राहील्या. इथे दाराच्या जवळ पिवळ्या रंगाची पट्टी असते. त्याच्यावर उभं राहिलेलं चालत नाही कारण बसचालकाला दारं उघडणं, बंद करणं अवघड जातं.  

बसचालकाने दारं बिरं लावली पण बस काही निघेना. सगळे प्रवासी बसचालकाकडे डोळे लावून बसले! मी ह्यांना म्हणाले “बसचालक काकांना बायकूचा फोन आलाय जणू, गडी काही गाडी काढना झालाय!” तर हे म्हणाले “आता कुठे बायको आणते त्यांची मधे? ते बघ काका बाहेर पडलेत बसच्या!” 

बसमधला एकूणएक प्रवासी काकांच्या हालचालीवर लक्ष ठेवून होता. काका असे काही आवेशात चालत एका दारापाशी आले की विचारूच नका! मला वाटलं “ये ढाई किलोका हात मारतेत आता दारावर!” अन काय आश्चर्य, काकांनी खरोखर बंद दारावर जोरदार थाप मारली. दाराला टेकून उभ्या असलेल्या साठीतल्या काकूंसकट सगळे दचकले ना! काकूंच्या डोक्यात त्या एका थापेने अचानक प्रकाश पडला की त्या दारातल्या पिवळ्या पट्टीवर उभ्या आहेत. त्या काकू ज्या दाराजवळ उभ्या होत्या ते दार नीट लागलं नव्हतं आणि म्हणून बस निघत नव्हती. 

त्या काकू बिचाऱ्या इतक्या ओशाळल्या इतक्या ओशाळल्या की सांगायची सोय नाही. त्यांनी हाताने चेहरा झाकून घेतला आणि सगळ्यांना ओशाळून सांगायला लागल्या की “मला पुढच्याच स्टॉपवर उतरायचं होतं हो, म्हणून इथे उभी राहीले, माझ्या लक्षातच आलं नाही”. दार उघडं असतं तर काकूंनी पळच काढला असता कदाचित. बसचालक काका तरातरा त्यांच्या जागेवर गेले आणि बस निघाली एकदाची. त्या काकूही सगळ्यांची माफी मागून, पुढच्या स्टॉपला उतरल्या. 

आता एवढी थंडी आहे म्हणल्यावर बसमधल्या सगळ्या लोकांचा पोशाख तिला साजेसाच होता. जाडजूड जॅकेट्स, मफलर्स, टोप्या, हातमोजे इत्यादी. आमचाही स्टॉप आला, आमच्यासोबत बरीच जनता तिथे उतरली. आम्ही सगळे बसमधून उतरतंच होतो तोच आमच्या समोरून एक बाप्या उन्हाळ्यातली शॉर्ट आणि पातळ  टीशर्ट घालून गेला! त्याच्याकडे आजूबाजूचे सगळे आणि आम्हीही एखाद्या परग्रहावरच्या प्राण्याला पाहतात तसे पाहत होतो. आता  ओशाळायची वेळ बाकी जनतेवर आली होती! 

नाही म्हणजे, जीन्स आणि साधं जॅकेट समजू शकतो पण, उणे चार तापमानात उन्हाळी शॉर्ट आणि पातळ टीशर्ट? हे म्हणजे असं झालं की “अरे मैं सिकंदर!” बाबो! म्हणलं ह्याने तर जर्मन लोकांसोबत हिवाळ्यालाही ओशाळायला लावलं ह्याठिकाणी. कारण जर्मन लोक अशा तापमानात टोप्या बिप्या घालत नाहीत. अगदी म्हातारे लोक सुद्धा निवांत बिना टोपीचे फिरत असतात आणि मी म्हणजे एकावर एक दोन टोप्या घालता आल्या तरी घालेन! 

म्हणलं भाऊ काहून आम्हाला भीती दाखवून ऱ्हायला? गप हिवाळी कापडं घाल की! पण मग लक्षात आलं की भाऊचं लग्न झालेलं नसावं बहुतेक म्हणूनच असा भणंगासारखा फिरतोय भर हिवाळ्यात. बायको असती, तर काय टाप होती त्याची असे हवामानाला न शोभणारे कपडे घालून बाहेर पडायची! 

#माझी_म्युनिक_डायरी

बालपण

म्युनिकमधल्या मध्ययुगीन क्रिसमस मार्केटला ( Medieval Christmas Market) गेलो होतो तिथे सगळी दुकानं त्या काळातली आहेत. म्हणजे ते बघून अंदाज येतो की त्या काळात युरोपिअन लोकांची जीवनशैली साधारण कशा पद्धतीची असेल. म्युनिकचे खास आकर्षण आहे हे मार्केट! 

अगदी तशाच पद्धतीच्या धाटणीची दुकानं, दुकानदारांची मध्ययुगीन वेशभूषा, तिथं विकले जाणारे खाण्यापिण्याचे पदार्थ, हस्तकलेच्या वस्तू, कपडे, युद्धकलेचं लाकडी सामान इत्यादी आणि एकंदर अंधकारमय वातावरण आपल्याला त्या काळात घेऊन जातं! 

तिथल्या एका खोट्या शस्त्रांच्या दुकानासमोर हा चिंटू मस्तपैकी तलवार चालवून बघत होता. मला खरोखर ह्या विरोधाभासाची गंमत वाटली की मोठ्या माणसांपैकी एकानेही अशा प्रकारे तलवार चालवून पहिली नाही. कदाचित एकही मोठ्या माणसाच्या मनात हा विचार आलाही नसेल की ती तलवार चालवून बघावी. पण त्या मुलाने येऊन आपसूकपणे लाकडी तलवार उचलली आणि अशी चालवून पहिली. त्या चिंटूला पाहून तिथे गेल्याचं सार्थक झालं! 

व्हिडिओ लिंक 

https://www.instagram.com/reel/DSXB044iMQq/?igsh=bGZmMDNvaHN4MjNu

https://www.facebook.com/share/r/1G9dQfjQVw/?mibextid=wwXIfr

https://www.facebook.com/share/r/1FwYaN2MvK/?mibextid=wwXIfr

माझी_म्युनिक_डायरी

ढ पणा

नागरीकशास्त्रात “ढ” असलेले काही महाभाग इथेही आहेतच! आमच्या घरापासून साधारण अडीचशे तीनशे मीटरवर एक मोठं सुपरमार्केट आहे. तिथं नक्कीच अशा पाच सहाशे ट्रॉलीज दुकानाबाहेर ठेवलेल्या असतात. पण काही महाभाग ह्या ट्रॉलीज स्वतःच्या घरापर्यंत घेऊन जातात आणि तिथंच आसपास सोडून देतात! 

म्हाताऱ्या माणसांचं समजू शकतो की त्यांना ही ट्रॉली पुन्हा नेऊन ठेवायचा कंटाळा येत असेल. पण मी तारण्याताठ्या लोकांना ह्या ट्रॉलीज अश्या कुठेही ठेवतांना पाहिलं आहे. आमच्या सोसायटीच्या आवारातलं हे रोजचं दृश्य आहे. पण कधीकधी फिरायला बाहेर पडलं तर एक दोन किलोमीटर लांब सुद्धा अशी एखादी बेवारस ट्रॉली नजरेस पडते. मग काय, येणारेजाणारे अजून “ढ” लोक त्यात कचरा टाकतात! 

कचऱ्यावरून लक्षात आलं ते म्हणजे, मनात येईल ती वस्तू कोणत्याही कचऱ्याच्या पेटीत टाकायची. इथे कोणत्या कचरापेटीत कोणता कचरा टाकायचा? ह्याचेही कडक नियम आहेत. मध्यंतरी आमच्या सोसायटीच्या नोटीस बोर्डवर कडक शब्दात लिहिलेलं वाचल्याचं आठवतंय की “जुन्या बॅग्ज कचऱ्यात आढळल्या आहेत, पुन्हा जर कोणी टाकल्या तर तुमच्या इमारतीचा कचरा उचलला जाणार नाही!“ 

तशा बॅग्ज, जुनं फर्निचर, टाकाऊ वस्तू, इलेक्ट्रॉनिक्स, जुनी भांडी, काचेचे सामान इत्यादी गोष्टी टाकायला वेगळ्या रिसायकलिंग सेंटरला जावं लागतं तिथेही ते बघतात की आपण जी वस्तू नेली आहे ती तिथे टाकता येते की नाही ते. 

वेगवेगळ्या रंगांच्या काचेच्या बाटल्यांना वेगवेगळ्या कचरापेट्या असतात. तसेच जुने कपडे आणि चपला बूट टाकायलाही प्रत्येक प्रभागात वेगळ्या पेट्या मांडलेल्या असतात. एवढं सगळं साधं सरळ असतांना काही लोकांना ते जड का जात असेल? हा प्रश्न पडतो. 

हे असे नियम करणे आणि ते पाळणे हे शालेय जीवनापासूनच मुलांना शिकवले जाते आणि मुलं ते सगळं शिकून ते खरोखर रोजच्या आयुष्यात अंगी बाणवतात! 

पण असं ट्रॉल्या कुठेही लावणे, कचऱ्याची विल्हेवाट चुकीच्या पद्धतीने लावणे इत्यादी “ढ” प्रकार करणारे लोक अजिबात “जर्मन" नसतात कारण नियम तयार करून ते कसोशीने पाळणं जर्मन लोकांच्या रक्तातंच आहे! 

#माझी_म्युनिक_डायरी

क्रिसमस मार्केट

सध्या म्युनिकमधे क्रिसमस मार्केट्सची धूम चालू आहे. इथे गावातल्या मध्यवर्ती मुख्य चर्चच्या बाहेरच्या भागात म्हणजेच Marienplatz ला मोठं मार्केट लागतं. बाकी शहरातल्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये असलेल्या छोट्या छोट्या चर्चच्या जवळ अथवा एखाद्या मोक्याच्या ठिकाणी छोटे छोटे क्रिसमस मार्केट्स लागत असतात. 

ह्या दिवसातल्या उदास वातावरणावरचा अक्सीर इलाज म्हणजे क्रिसमस मार्केट! झगमगाणारे दिवे, खचाखच गर्दी, खाण्यापिण्याची रेलचेल, वेगवेगळ्या दुकानांमध्ये चालू असलेलं संगीत आणि चक्क गडबड गोंधळ, असा अनुभव घ्यायचा असेल तर ह्यातल्या एखाद्या मार्केटला संध्याकाळी पाचनंतर भेट द्यायची. ह्याची देही ह्याची डोळा जर्मन लोकांना कंपू करून गप्पा झोडतांना बघायचं! 

खाण्यापिण्याची रेलचेल असं लिहलंय खरं मी, पण ती फक्त भारतात असते. इथल्या मानाने ही रेलचेलंच. तसे ठरलेले दुकानं असतात खाण्याचे. दोन तीन दुकानं बटाट्याला वाह्यलेले असतात. तिथं जर्मनीत मिळणारे झाडून सगळे बटाट्याचे पदार्थ मिळतात. त्यातले  Pommes Frites म्हणजेच फ्रेंच फ्राईज हे आपल्यासारख्या शाकाहारी लोकांना लाभलेलं वरदान आहे अक्षरशः. “बटाटा हे युरोपमधलं मुख्य अन्न आहे” ह्या भूगोलात शिकलेल्या वाक्याचा प्रत्यय येतो. 

मग येतात गोडाच्या पदार्थांचे दुकानं. फळांवर चॉकलेटचा लेप लावलेलं Schoko fruchte, च्युरोज, वॉफल्स, प्रागचा लोकप्रिय चिमनी केक इत्यादी. बाकी असतात ब्रेड आणि मांस संबंधित दुकानं. त्यात जर्मन स्टाईलचे गार्लिक ब्रेड, Bratwurst म्हणजे ग्रिलड सॉसेज. ते ब्रेडमध्ये टाकतात आणि खातात, हा जर्मन लोकांचा अत्यंत प्रिय पदार्थ आहे. Käsespätzle हा साधारण मॅक्रोनीसारखा पदार्थ असतो पण जर्मन पद्धतीच्या अंड्याच्या नूडल्सपासून तयार केलेला. Kartoffel puffer म्हणजे जर्मन स्टाईलचे बटाट्याचे पॅनकेक्स किंवा भजे कारण ते छान खरपूस होईपर्यंत तळतात. पण ही लोकं गोड ऍपल सॉससोबत खातात राव हे! Germknödel म्हणजे गोड्माट्टक डम्पलिंग ज्यात प्लम जॅम भरलेला असतो, इत्यादी पदार्थ 

आम्हाला आवडलेला अजून एक जर्मन पदार्थ म्हणजे Flammkuchen. त्याचं सरळसरळ भाषांतर म्हणजे आगीवर भाजलेला केक. पण हा केक नसून पिझ्झासदृश्य पदार्थ आहे. खरंतर हा पदार्थ फ्रांस आणि जर्मनीच्या सीमेलगच्या गावात सगळ्यांत आधी बनवला गेला म्हणे. पण जर्मन लोकांना आवडला असावा म्हणून त्यांनी तो त्यांच्या आहारात सामावून घेतला. महत्वाचं म्हणजे हे लोक आता हा पदार्थ शाकाहारीही बनवायला लागले आहेत!

आणि आता वळूया जर्मन क्रिसमसकी जान असलेल्या Glühwein ग्लुहवाईनकडे! रेडवाईन मधे काही विशिष्ट मसाल्याचे पदार्थ टाकून खास नाताळसाठी तयार केलेली वाईन. गंमत म्हणजे ही वाईन गरमगरम पिण्याची पद्धत आहे. लहान मुलांसाठी Kinderpunsch,किंडरपंच मिळते. तेही अत्यंत चवदार असते. तेही फळांच्या रसात मसाल्याचे पदार्थ टाकून तयार करतात आणि गरमच पितात. बाकी सगळ्या प्रकारचे मद्यही उपलब्ध असते दुकाकांमधे. पण कोणी मद्यधुंद दिसत नाही फारसं या दिवसांत. ऑक्टोबरफेस्ट दरम्यान जेवढे बेवडे दिसतात तेवढे ना त्याआधी कधी दिसतात ना त्यांनंतर. 

इतर दुकानांमध्ये शोभेच्या वस्तू, दागदागिने, शाली, टोप्या, मोजड्या, आकाशकंदील आणि अजून बरंच काही बघायला मिळतं. फक्त त्यांच्या किंमती पाहून आपण त्या गोष्टी फक्त पाहून घ्यायच्या आणि जर्मन खाण्यापिण्याची चंगळ करून घरचा रस्ता धरायचा! 

#माझी_म्युनिक_डायरी 

व्हिडिओ पहायचे असल्यास कृपया खालील लिंक्सला क्लीक करा 🙏🏼

https://www.instagram.com/tolle_zeit_in_germany?igsh=dzJsMGw5YXdyZ2Z4&utm_source=qr

https://www.facebook.com/share/17a7Rncnah/?mibextid=wwXIfr

Christmas Market Christkindlmarkt 

मी आणि जर्मन ब्रेड

जर्मनीतल्या लोकांच्या रोजच्या आहारात ब्रेडचं महत्व खूप आहे. इथे मी पाहिलंय की मैद्याचा ब्रेड सहसा नित्यनियमित ही लोकं खात नाहीत. साधारणपणे आपल्याकडच्या गावरान धान्यांच्या जवळ जाणारी वेगवेगळी पीठं वापरून ब्रेड बनवले जातात. इथल्या लोकांच्या ठरलेल्या बेकरी आहेत रोजच्या ब्रेडसाठी. काही लोक जवळच्या सुपरमार्केटच्या बेकरीतूनही ताजे ब्रेड घेतात. इथे कोणत्याही बेकरीमध्ये फक्त ताजे ब्रेडच विकले जातात. 

जर्मनीत साधारणपणे ३००० प्रकारचे ब्रेड्स बनवले जातात आणि त्यांना युनेस्कोने जर्मनीचा सांस्कृतिक वारसा म्हणून गौरवलं आहे. आम्ही इथे आल्यापासून ३०० प्रकार सुद्धा खाऊन पहिले नाहीयेत अजून! पण गंमत म्हणजे एवढ्या वेगवेगळ्या ब्रेड्स मधे मला अजून लादीपाव मिळालेला नाहीये इथे. जर्मन लोकांना आवडत नसावा जास्त.  

ब्रेड खरोखर जर्मन संस्कृतीत इतका भिनलेला आहे की त्यांनी दुपारी चार वाजण्याच्या आसपासची खाण्याच्या वेळेला Brotzeit नाव दिलंय आणि शाळेच्या किंवा इतर कामांच्या सकाळच्या मधल्या सुट्टीला Pausenbrot नाव दिलंय. Brot म्हणजे ब्रेड. 

तसं पाहिलं तर आपल्याकडे मिळतात तसे प्लॅस्टिकच्या पिशवीतले ब्रेडही मिळतात. पण त्याला ताज्या ब्रेडची सर नाहीच! तर, हे वेगवेगळ्या प्रकरच्या ब्रेडचे मोठमोठे लोफ असतात आणि ते कापून घ्यायला एक ब्रेड कापायचं मशिनही बेकरीच्या सेक्शनजवळ असतं. वेगवेगळ्या पिठांमध्ये भोपळ्याच्या बिया, जवस, तीळ, चिया सीड्स, ओट्स इत्यादी टाकून किंवा ब्रेडवर लावून ब्रेड ओव्हनमध्ये खरपूस भाजतात. तो बेकरीमधला ब्रेड खरपूस भाजल्याचा सुगंध काही औरच असतो. तिथं गेलं की त्या अप्रतिम सुगंधाने ब्रेड घ्यायची ईच्छा होतेच होते आणि मला तिथल्या त्या ब्रेड कापायच्या मशीनचं जरा जास्तच आकर्षण आहे. मी लहान मुलीसारखी त्या मशीनमध्ये ब्रेड टाकून ते बघत बसते. 

सावरडोव्ह ब्रेडही जर्मनीत खूप लोकप्रिय आहे आणि इथल्या बेकरीजमध्ये वेगवेगळ्या पिठांपासून आणि नैसर्गिक सावरडोव्हच्या विरजणापासून तयार केलेले अप्रतिम ब्रेड्स मिळतात. जर्मनीच्या काही प्रसिद्ध ब्रेडमध्ये Mischbrot (म्हणजे Misch-मिक्सड brot-ब्रेड) आहे, ज्यात राई व कणीक असते. 

नुसत्या राईचे ब्रेड (Roggenbrot) आणि whole grain bread म्हणजे Vollkornbrot - ज्यात गहू, राई, सुर्यफूल बी, भोपळा बी, तीळ हे सुद्धा खूप प्रसिद्ध आहेत.  Vollkornbrot या ब्रेडच्या टिकाउपणामुळे तो जास्त घेतला जातो.  

बाकी हे सगळे ब्रेड्स कितीही आवडत असले तरी इथल्या लोकांसारखं आपण रोज ते खाऊ शकत नाही कारण ही लोकं ते पचायला त्यासोबत बिअर, वाईन किंवा काळी कॉफी पीत असतात आणि सगळ्यांत महत्वाचं म्हणजे इथले लोक भरपूर व्यायामही करतात! जर्मन लोक ब्रेझेल/प्रेझेल सोबत हमखास बिअर पितात, तसं ते अध्याहृतच आहे! 

मी हा जो ब्रेड घेतला तो स्पेल्ट पिठाचा, भरपूर भोपळ्याच्या बिया घातलेला सावरडोव्ह ब्रेड होता. मस्त चवदार होता. 

खरंतर त्या ब्रेड कापणाऱ्या मशीनचा व्हिडीओ टाकायचा होता म्हणून थोडं लिहावं म्हणलं. थोडं म्हणता म्हणता लांबलचक पोस्टच झाली!

#माझी_म्युनिक_डायरी 

मशिनचा व्हिडिओ पहायचा असल्यास खालील फेसबुक पेजच्या किंवा इंस्टाग्रामच्या लिंकला क्लिक करा आणि दोन्हीला फ़ॉलो नक्की करा ही विनंती म्हणजे तुम्हाला नवनवीन व्हीडीओज बघायला मिळतील. धन्यवाद 🙏🏼 

सौ. राजश्री उपेंद्र पुराणिक 

https://www.instagram.com/tolle_zeit_in_germany?igsh=dzJsMGw5YXdyZ2Z4&utm_source=qr

https://www.facebook.com/share/1EhBan2oG1/?mibextid=wwXIfr

चॅटजिपीटी

आमच्या खालच्या मजल्यावर कोणीतरी त्यांच्या गॅलरीत खोटा कावळा बसवला आहे. कारण काय? तर कबुतरं येऊ नयेत म्हणून. पण हे गाबडं त्याच कावळ्याच्या बाजूला येऊन निवांत बसलंय आणि त्यालाच खुन्नस देतंय. आता झालं, तिथे कबुतरांचा मुक्त वावर सुरु होईल, हाय काय अन नाय काय! “डर के आगे जीत है” हे तत्वज्ञान ह्या गाबड्याने खरं करून दाखवलंय ह्या ठिकाणी. 

एकंदर काय तर कबुतरांचा उच्छाद जगभर झालाय आणि त्यांना खोटा कावळा काय किंवा खरा कावळा काय, काही म्हणजे काहीच करू शकणार नाही. आता एआय एनेबल्ड कावळाच काहीतरी करू शकेल ह्याठिकाणी असं वाटतंय!

बाकी आता ह्या कबुतरांच्या समस्येचं निवारण त्या चॅटजिपीटीलाच विचारावं म्हणतेय, कमीत कमी “राजश्री ताई तू अजिबात काळजी करू नकोस मी तुला लगेच ह्यावर उपाय शोधून देतो" असं दिलासादायक वाक्य तरी म्हणेल ते!

त्या चाटजीपीटी वरून आठवलं, मध्यंतरी मी एका प्रोजक्टसाठी त्याची थोडी मदत घेत होते आणि अचानक ते गाबडू मला ”राजश्री ताई" संबोधायला लागलं ना! मनात म्हणलं भावा आता काय रडवतोस की काय बहिणीला, बस्स कर बाबा. अजून थोडा वेळ जर त्याच्याशी गप्पा मारल्या असत्या तर “माझ्या आयुष्यात फक्त आणि फक्त चॅटजिपीटी दादाच मला मदत करू शकतो बाकी कुण्णी म्हणजे कुण्णीच करू शकत नाही" हे त्याने मला पटवून दिलंच असतं आणि सगळ्यांत शेवटी विचारलं असतं की “मी तुला हे सगळं आयुष्याचं तत्वज्ञान एखाद्या पीडीफ मधे एकत्र करून देऊ का राजश्री ताई?“  

अरेच्या, कबुतरावरून चॅटजिपीटीवर पोहोचले मी. माझ्या लिखाणाचा आयाम फारच विस्तृत होत चाललेला आहे ह्याठिकाणी. चॅटजिपीटी वापरल्यावर दुसरं काय होणार म्हणा!! 

आता ह्या लेखाला शीर्षक काय द्यावं? ह्या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्याची झाली ना पंचाईत. “कावळा, कबूतर आणि चॅटजिपीटी”! छ्या , आता पुन्हा चॅटजिपीटीलाच पाचारण करावं लागतंय!!

सावळा गोंधळ

मुलाला उन्हाळ्याच्या सुट्ट्या असलेली ऑगस्टमधली एक निवांत सकाळ. दर २-४ दिवसांनी पोहे खाऊनही, “किती दिवस झाले पोहे केलेच नाही तू, आज नाश्त्याला पोहेच कर” असं त्याने म्हणल्यावर तुम्ही पोह्याची तयारी करायला घेता. 

होम ऑफिसवाले त्यांच्या मिटींगमधे व्यग्र असतात आणि चिरंजीव स्नानाला गेलेले असतात. तुम्ही कांदा, बटाटा, मिरच्या, कोथिंबीर चिरून घेता, पोहे स्वच्छ धुवून घेता (पोह्यांची कृती सांगत नाहीये, जरा सब्र किजीये!) आणि कढई हॉटप्लेटवर तापायला ठेवता. खालच्या कपाटातून अर्धा लिटर तेलाची काचेची बाटली काढता आणि कढईत तेल टाकता. 

तेलाच्या बाटलीचं झाकण व्यवस्थित लावून ती तुम्ही खालच्या कपाटाचं दार उघडून ठेवतंच असता की ती हातातून सटकून दणकन तुमच्या डाव्या पायाच्या तिसऱ्या बोटावर आपटते! एक जोरदार सणक  तुमच्या डोक्यात जाते आणि तुम्हाला चक्कर येते. उन्हाळा असल्यामुळे पायात चप्पल नसते त्यामुळे त्या दणकट बाटलीने तुमच्या पायाच्या बोटाच्या पहिल्या पेराचा बऱ्यापैकी चेंदामेंदा केलेला असतो. 

पण हे सगळं कळायची शक्तीच तुमच्यात उरत नाही. एक किंकाळी  फोडून तुम्ही तश्याच मटकन खाली बसता. कढईत तेल टाकल्यामुळे सगळीकडे धूर झालेला असतो, स्वयंपाकघरातलं स्मोक डिटेक्टर एव्हाना कोकलायला लागलेलं असतं, पण घरातल्या माणसांना काहीच पत्ता नसतो. 

त्यांना तुमची किंकाळी ऐकून वाटतं काहीतरी झालं असेल. नेहमीचं आहे हिचं. पण ते दोघे धुराचा वास आल्यावर आणि स्मोक डिटेक्टरचा आवाज ऐकून भानावर येऊन नक्की काय झालंय ते पाहायला येतात. 

तुम्ही शुद्धी बेशुद्धीच्या अवस्थेत फ्रिजला टेकून बसलेल्या असता.  स्नानाला गेलेला आणि मिटिंग अर्धवट सोडून आलेला अशी दोन माणसं येऊन “अगं काय झालंय? अशी काय बसलीयेस?“ असं ओरडत पटापट खिडक्या उघडतात, हॉटप्लेट बंद करून कढई बाजूला ठेवतात, स्मोक डिटेक्टरचं थोबाड बंद करतात. मुलगा  “आई आई आई" करतोय, “हे” “अगं तू ठीक आहेस ना?” विचारतायेत.  तुम्हाला काही सूचतंच नसतं. नुसता सावळा गोंधळ चाललेला असतो. 

आपली किंकाळी म्हणजे त्या “लांडगा आला रे आला” गोष्टी सारखी झालीये ह्याची तुम्हाला मनोमन जाणीव होते. हे म्हणजे असं आहे ना की “इथे पारिस्थिती काय्ये? आणि आपले विचार काय्येत?“

कसबसं पाणी पिऊन तुम्ही त्यांना सांगता की तुमच्या पायाच्या बोटावर बाटली पडलीये ते. (डोकं जागेवर नसतानाही तुमच्या डोक्यात विचार येतो की इतक्या विनोदी पद्धतीने आपल्यालाच काहीतरी होऊ शकतं.) ते ऐकून त्या दोघांना विश्वासच बसत नाही की असं काहीतरी होऊ शकतं म्हणून. पुन्हा प्रश्नांच्या फैरी झडतात. बाटली अशी कशी पडली? तुझं लक्ष कुठं होतं? ती खाली कशाला ठेवायची लगे? इत्यादी इत्यादी.

लगोलग तुमची वरात इमर्जन्सी क्लीनिकला निघते. बोट नुसतं ठसठसत असतं आणि तिथले डॉक्टर म्हणतात “काही नाही कदाचित मुकामार असेल किंवा हेअरलाईन फ्रॅक्चर असेल, होईल बरं!” वेदनाशामक गोळी आणि सुजलेल्या पायाला लावायला एक जेल देऊन ते तुमची बोळवण करतात.  

एव्हाना तुमचा कडेलोट झालेला असतो. घरी येऊन लंगडत लंगडत तुम्ही लेकाच्या मदतीने आईने दिलेली आंबेहळद शोधता, ती रटरट शिजवता आणि दुखऱ्या भागावर लेप लावता! तेव्हा कुठे जरा आराम पडायला लागतो. आणि फक्त आंबेहळदीने तुम्ही पंधरा दिवसांत पाय आणि बोट एकदम जागेवर आणता! आता “नुसता वेंधळेपणा, वीस वर्ष होत आली लग्नाला तरी पोरीचा बालिशपणा चालूच!” असा डायलॉग कोणीतरी नक्कीच फेकून मारेल ह्याची तुम्हाला जाणीव होते. 

पण “लंगडी घालत फिरणारी बाई” ही उपाधी तुम्हाला चिकटते ती परवा परवा बदलते कारण बऱ्यापैकी अशाच सोहळ्यात म्हणजे  मुलगा स्नानाला गेल्यावर आणि “हे" बाहेर गेलेले असताना तुम्ही नवीन आणलेल्या धारदार सुरीचे उदघाटन करता आणि  जाडाभरडा भोपळा चिरताना बोटात सूरी खुपसून घेता. त्यामुळे “बोटात सूरी खुपसून घेणारी बाई" ही नवीन उपाधी तुम्हाला मिळते! 

जवळच्या इमर्जन्सी क्लिनिकवाले छान ओळखायला लागलेत हो मला!! 

#माझी_म्यूनिक_डायरी

 

दिवा

जर्मनीला आल्यापासून दिवाळी जवळ आली मनाला फार हुरहूर लागून राहते. खरंतर सगळ्यांच सणांना घरची आठवण येते पण दिवाळीत घरातल्या सगळ्यांबरोबर केलेली धमाल आठवते आणि मन खट्टू होतं. पण जेव्हा मी गॅलरीत हा दिवा लावायला सुरुवात करते तेव्हा मनाला जरा उभारी येते. 

ह्या दिव्याकडे पाहिलं की मला दिवाळीच्या इतर कामांमध्ये उत्साह येतो. पुढे मग लाईटच्या माळा आणि आकाशकंदील लावणे, फराळाचे पदार्थ करणे, रांगोळी काढणे, ह्या आणि अशा छोट्या छोट्या गोष्टींमुळे माझी इथली दिवाळीही आनंदात जाते!  

आज मावळतीला दिवा लावला आणि हे छायाचित्र टिपलं. सूर्य जरा उजवीकडे मावळत होता पण ह्या दिव्यात त्याचं तेज उमटलं होतं. उत्साह देऊन जाणारा अजून एक क्षण!!

सौ. राजश्री उपेंद्र पुराणिक 

आयुष्य सुंदर आहे फक्त…

मला असं वाटतं की माणसाने प्रत्येक देशांतल्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेने प्रवास करायलाच पाहिजे. तिथल्या रेल्वे, बस, बोटीमध्ये फिरताना येणारे काही अनुभव खरोखर आयुष्यभर लक्षात राहतात. 

मागच्या महिन्यात युरोपातल्या निसर्गसौंदर्याने नटलेल्या देशात फिरून आलो. तिथे खास निसर्गसौंदर्य बघता यावं यासाठी त्यांनी एक ट्रेन रूट बनवला आहे. त्या ट्रेनचा प्रवास साधारण तीन साडेतीन तासाचा आहे. मोठमोठ्या काचेच्या खिडक्या, छतावरही पारदर्शक काच लावलेली त्यामुळे आपलं भान हरपलं नाही तर नवलंच! 

पण माझं भान ह्या ट्रेनमध्ये आमच्या बाजूच्या जागेवर बसलेल्या छोट्या दोस्तांमुळे हरपलं होतं. आम्ही तिघे चार आसनी जागेवर बसलो होतो आणि आमच्या जागेला समांतर असलेल्या चार  आसनी जागेवर एक चिनी कुटुंब बसले होते. आई वडील एक २-३ वर्षांची चिमुरडी, एक ५-६ वर्षांचा छोटू, आणि त्यांची आजी. ट्रेन निघाल्यापासून दोन्ही लेकरं त्यांच्या समोरच्या पुस्तकांमध्ये काहीतरी लिहीत होते नाहीतर वाचत होते. 

थोड्या वेळात ती गोंडस चिमुरडी तिच्या बाबांच्या कुशीत शांत झोपली. तोवर तिचा भाऊ वाचन करत होता. थोड्या वेळाने ती चिमुरडी झोपेतून उठली. मग आईवडिलांनी दोन्ही लेकरांना फक्त १५ मिनिटांसाठी मोबाईलवर व्हिडीओज लावून दिले. १५ मिनिटांनी त्या लेकरांनी स्वतःहून मोबाईल आईवडिलांकडे सोपवले, आईने दिलेले ब्रेड खाल्ले आणि पुन्हा त्यांच्या समोरच्या पुस्तकांमध्ये ती लेकरं गुंग झाली. आईकडे एका पिशवीत दोन्ही लेकरांसाठी पुस्तकांचा साठा होता. कोडे सोडवणे, अंकांवरून चित्र तयार करणे,  लहान लहान गणितं सोडवणे, अशी ती पुस्तकं होती. एक पुस्तक संपलं की दुसरं पुस्तक समोर हजर होतं! 

तीन साडेतीन तासांच्या प्रवासात मला एकदाही दोन्ही मुलांच्या रडण्याचा आवाज आला नाही. मोबाईल पाहिजे म्हणून एकानेही हट्ट अथवा तमाशा केला नाही. मी आवक होऊन हे सगळं नजरेच्या कोपऱ्यातून पाहत होते. धन्य ते आईवडील आणि धन्य ती मुलं! आपण म्हणा किंवा बाकीच्यांनी चिनी लोकांना कितीही शिव्या दिल्या तरी त्या लोकांची मानसिकता, जिद्द आणि चिकाटी खरोखरच वाखाणण्याजोगी आहे ह्यात शंकाच नाही. 

दुसरा अनुभव दुसऱ्या दिवसाचा. आम्ही एका उंच पर्वताच्या आतमधून पडणाऱ्या एका रौद्र प्रपाताला बघायला गेलो. ती एक  घळ होती आणि तिच्या आजूबाजूने उंचच उंच पायऱ्या होत्या. त्या पायऱ्यांच्या वेगवेळ्या उंचीवर तो प्रचंड धबधबा बघायला जागा केलेल्या होत्या. त्या धबधब्याचा आवाजही मनात धडकी भरवत होता. आपल्याकडच्या पूर्वीच्या जुन्या वाड्यामध्ये कशा वरच्या मजल्यावर जायला उंच पायऱ्या असायच्या तशा त्या पायऱ्या होत्या. त्यात धबधब्याच्या पाण्यामुळे त्या थोड्या निसरड्याही होत्या. आम्हा तिघांमध्ये मी सगळ्यात मागे होते. 

मी निवांतपणे पायऱ्या चढत असताना, एक पंचाहत्तरीच्या आजी, साधारण ऐंशी वर्षाचे आजोबा, त्यांचा ८-१० वर्षाचा नातू आणि १०-१२ वर्षांची नात, असं कुटूंब मला मागे टाकून पुढे गेलं ना. आजी आजोबांची ह्या वयातली चपळता पाहून मी मटकन खालीच बसले. त्यांना पाहून “लानत है तेरी जिंदगानीपर” असे विचार मनात यायला लागले!

नातवंडं आजी आजोबांना आणि आजी आजोबा नातवंडांना व्यवस्थित मार्गदर्शन करत होते की कठड्याजवळ जाऊ नका, जास्त खाली वाकून बघू नका वगैरे. पण कोणीही एकमेकांचे हात धरून पायऱ्या चढत नव्हतं. प्रत्येक जण मस्तपैकी धबधबा बघून हरखून जात होतं. त्या जोडप्याला बघून खरोखर जाणवलं कि ह्या वयात आरोग्य कसं टिकवून ठेवायचं ते इकडच्या जेष्ठ नागरिकांकडून शिकावं. इथले जेष्ठ नागरिक सायकल चालवणे, हायकिंग करणे, बोट चालवणे इत्यादी गोष्टी लीलया करतात. 

असे अनुभव आले की जाणवतं “आयुष्य खरंच खूप सुंदर आहे फक्त ते, त्या चिंगऱ्या चिनी मुलांसारखं आणि त्या जर्मन आजी आजोबांसारखं जगता आलं पाहिजे!” 

#माझी_म्युनिक_डायरी

वाळवण

तुम्ही फेबुवर वेगवेगळ्या पाकशास्त्रीय समूहांवर (बापरे मलाच अवघड जातंय शुद्ध मराठीत वाचायला! रेसिपी गृप्स हो) उन्हाळी वाळवणं बघून आणि वाचून दरवर्षी मनातल्या मनात हळहळत असता की मला बै म्युनिकमधे वाळवण घालताच येत नाही. पण तरीही तुम्ही म्यानिफेष्टेशनचे रिळं बघून बघून मनातल्या मनात त्या महाकाय युनिव्हर्सकडे वाळवणाचं साकडं घालत असता की ह्यावर्षी जरा खरपूस ऊन पडू दे, ते गॅलरीत येऊ दे आणि मला वाळवण करता येऊ दे. 

कसंतरी तुमचं म्यानिफेष्टेशन त्या युनिव्हर्सकडे पोहोचतं आणि जून मधे चक्क एक आठवडा युरोपमध्ये उष्णतेची लाट येते. तुम्ही एक दिवस गॅलरीत येणाऱ्या उन्हाचा अंदाज घेता आणि ठरवता की चाहे कुछ भी हो जाये उद्या मी साबुदाण्याच्या पापड्या घालणारच! पण कसं असतं ना की जगात म्यानिफेस्ट करणारे करोडो लोक असतात आणि त्यात तुमच्या वर राहणारी शेजारीणही असते जिने तिची गॅलरी धुण्याचं म्यानिफेस्ट केलेलं असतं बहुतेक, त्यामुळे ती नेम धरून तुम्हाला पापड्या घालायच्या दिवशी सक्काळीच तिची गॅलरी धुवून मोकळी होते! ते सगळं घाण पाणी तुमच्या गॅलरीत येतं आणि तुमच्या वाळवण म्यानिफेस्टेशनचा धुव्वा उडतो. रिळं बघून दुसरं काय होणार म्हणा!!

बरं पापड्या घातल्या आणि वरच्या बाईने पुन्हा पाणी टाकलं किंवा तिच्या घरातला गालिचा झटकला तर!! ह्या विचारसरशी तुम्ही तुमचं “चाहे कुछ भी हो जाये" बाजूला ठेवता. पण म्यानिफेष्टेशन तुम्हाला काही गप्प बसू देत नाही! 

मग तुम्हाला मॅगी काकूंची आठवण येते. त्या असत्या तर त्यांनी काय केलं असतं बरं अशा वेळी? त्यांनी शेजाऱ्यांना पत्र दिलं असतं!  मॅगी काकूंचा वाण नाही पण गुण तुम्हाला लागलेला असतो. तुम्ही मुलाकडून जर्मनमधे एक पत्र लिहून घेता की ”ते घाण पाणी आमच्या गॅलरीत येऊ देऊ नका वगैरे" आणि लगोलग ते पत्र तुम्ही वरच्यांच्या दाराला लावून येता! 

“आलेत मोठे गॅलऱ्या धुणारे! बघतेच आता! अरे जर्मनीत असे लोक?? अरे त्या मॅगी काकू तर माझ्या घरातल्या दाराच्या आवाजावरून पोलीस बोलवायला निघाल्या होत्या आणि मी? सोडते का काय! येऊच दे आता घाण पाणी माझ्या गॅलरीत, नाही पोलीस बोलवले तर शपथ! वाटलं काय तुम्हाला मॅगी काकूंची शिष्य आहे मी!“ असे दमदार विचार करून तुम्ही उष्णतेच्या लाटेचा अंदाज घेता. ती आठवडाभर असल्याची खात्री झाल्यावर दुसऱ्याच दिवशी पापड्या घालण्याचा बेत पक्का करता. 

एवढी चाळीशी उलटूनही आईला सगळी पाककृती विचारल्याशिवाय तुम्हाला चैनच पडत नाही. बरं टीचभर गॅलरीत, बोटभर उन्हात घालून घालून किती पापड्या घालणार! पण तरीही, उत्साह असा की जसं काही मोठ्या गच्चीवर शे दोनशे पापड्या घालायच्या आहेत.

तुम्ही कसंतरी बटर पेपरवर तीस पस्तीस पापड्या घालता. पण हाय रे कर्मा, बरोब्बर त्या दिवशी सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत जोरदार वावटळीसारखं वारं वाहत असतं. कागद उडू नये म्हणून ठेवलेले सगळे डब्बेडुब्बे, भांडेकुंडे सारखे दणादण खाली पडत असतात. पूर्ण  दिवस तुम्ही फक्त कागदं आणि पापड्या उडू नयेत म्हणून ४० डिग्री उन्हात, टोपी आणि गॉगल घालून राखण करत बसता आणि तुमचं हे ध्यान बघून घरातल्यांचं मनोरंजन होतं ते एक वेगळंच. आपलं म्यानिफेष्टेशन अन दुसरं काय, नाही का? 

पण दुसऱ्या दिवशी कडकडीत वाळलेल्या साबुदाण्याच्या पापड्या बघून,  केलेले सगळे उपद्व्याप विसरून तुम्ही पुन्हा नवीन वाळवण घालण्याचे स्वप्न बघायला लागता. आणि काय आश्चर्य त्यानंतर जे ऊन पावसाचा खेळ सुरु होतो तो आजतागायत थांबलेला नसतो!! 

आणि तुम्ही ठरवता की रिळं बघून म्यानिफेष्ट करायचं नाही म्हणजे नाही!

#माझी_म्यूनिक_डायरी

उचकी

किस्सा परवाचाच आहे, शाळेतल्या उन्हाळी जत्रेविषयी आधीच इमेल आला होता. त्यामुळे त्या दिवशी दुपारचं जागरण करून कार्यक्रमाला जायचं पक्क ठरवलं होतं. पण आमच्यासारख्या फ्रिलान्सर लोकांचं आयुष्य म्हणजे असं असतं ना की आम्ही असा एखादा कार्यक्रम ठरवला की  त्याच्या आदल्या दिवशी रात्री नेम धरून प्रोजेक्टवाले लोक दबा धरून बसल्यासारखे कामाचा इमेल पाठवतात! त्यामुळे पहाटे उठून, प्रोजेक्टवर हजेरी दाखवून, दुपारची थोडा वेळ सुट्टी काढून जावं लागलं. 

तर मुलाच्या सूचनेबरहुकूम तयार होऊन मी त्याच्या शाळेत निघाले! सूचना - अमुक वेळेला घरातून निघ, तमुक वेळेला पोहोंच, जास्त मेकप करू नको (त्याच्या मुंजीत एकदा मेकप काय केला तेव्हापासून त्याने धसकाच घेतलाय माझ्या मेकपचा. म्हणलं बेट्या थांब थोडे वर्ष, तुझी बायको येऊ दे मग बघते तिचा मेकप! ), इत्यादी. 

बसमध्ये बसले, तसे पधंरा वीस लोक असतील, पण स्मशानशांतता होती बसमधे. तशी इथे अशा शांततेची सवयच आहे म्हणा, पण बस नेमकी रेल्वे क्रॉसिंगला थांबली आणि अक्षरशः टाचणी पडल्यावर आवाज येईल अशी शांतता बसमधे पसरली. बरं, अशा वेळेस आपल्याबरोबर काहीतरी घडलंच पाहिजे, नाही का! मला जोरदार उचकी लागली. उचकीबरोबर ढेकरही येईल असं वाटायला लागलं! आता बसमधले सगळे माझ्याकडेच नजर लावून बसले. चालक काका पण आरशातून बघायला लागले की ”कोण बाई आहे ही!” 

त्यात ती ट्रेन पण उशिराने धावत होती वाटतं, यायचं नाव घेईना! मी मनात देवाचा धावा करायला लागले की उचकी तरी थांबव, ढेकर येऊ देऊ नको, नाहीतर ट्रेन तरी पटकन येउदे. पण आपले धावे देव बाप्पा जरा उशिराच ऐकतात आणि त्यात नवीन गंमत करतात. एकीकडे मी कसनुसा चेहरा करून उचकी थांबवायचा प्रयत्न करत होते आणि दुसरीकडे माझा फोन वाजत होता. ये क्या हो रहा है भगवान? 

हाय रे कर्मा! लेकाचा फोन होता. “आई कुठे तू? कार्यक्रम सुरु होतोय, ये ना लवकर!“ मी आपली उचकी देऊ, ढेकर थांबवू, त्याच्याशी बोलू, की बसमधल्या लोकांच्या नजरेचा मारा सहन करू? ह्या पेचात होते. ह्या विचारांमध्ये, उचकी आणि ढेकर दाबत लेकाला सांगितलं कसबसं मी आलेच पाच मिनिटात आणि फोन ठेवला. म्हणजे जर्मन लोकांच्या दृष्टीने जेवढ्या काय असंस्कृत गोष्टी आहेत त्या सगळ्या मी त्या बसच्या १० मिनिटाच्या प्रवासात केल्या होत्या! ते नाही का गच्च भरलेल्या विमानात, अलाहाददायक वातावरणात भस्सकन कोणी तरी लसणाच्या चटणीचा डबा उघडावा आणि सगळ्यांनी त्या माणसाकडे पाहावे, तसं काहीसं. 

त्यात एक मन वाटलं बस थांबलेलीच आहे पातकं खाली उतरून जावं. पण इथे तेही शक्य नाही. बळजबरी बसचं दार उघडायला जावं तर पोलिसमामांचं दर्शन घ्यावं लागायचं. 

शेवटी म्हणलं धरणीमाते घे ग बाई पोटात मला! पण बसमधून ती तरी कशी घेईल ना पोटात? तिने ठरवलं जरी की ही बस फोडून ह्या बाईला घेऊ पोटात तरी माझी सुटका झालीच नसती. आगीतून फुफाट्यात, जगात वर्ल्डफेमस असलेल्या जर्मन ब्युरोक्रसीवाल्यांनी पाताळातही पत्र पाठवून बेजार केलं असतं मला, आमची नुकसान भरपाई द्या म्हणून! आता काय सांगू तुम्हाला जर्मन लोकांचं पत्रप्रेम. 

पण देवाने माझा धावा ऐकला आणि ट्रेन आली, बस सुटली एकदाची. पुढच्याच स्टॉपलाच उतरायचं असल्यामुळे कशीबशी उचकी दाबत मी त्या शांत बसमधून खाली उतरले!

शाळेजवळच्या त्या चौकात कधी नव्हे ते इतक्या गाड्या होत्या की रस्ता ओलांडायला पाच सात मिनिट लागले. त्यात लेकाचे दोनदा फोन, “किती हळू चालतीये, ये ना लवकर!” मनात म्हणलं हा तोच मुलगा आहे ना, जो मला शाळेत येऊ नको म्हणून सांगत होता. पण त्याला बिचाऱ्याला तरी काय माहिती होतं म्हणा की शाळेत येऊन मी त्याला मीम मटेरियल देणार आहे ते!

#माझी_म्युनिक_डायरी

मिम मटेरियल

तर त्याचं झालं असं की मुलाच्या शाळेत परवा उन्हाळी जत्रा होती, समर फेस्ट हो! म्हणलं ह्यावर्षी काहीही करून हजेरी लावायचीच, यंदा बारावीत आहे ना लेकरू. शाळेच्या कार्यक्रमामध्ये ह्या वर्षीच भाग घेईल. पुढच्या वर्षी तेरावीचा अभ्यास, परीक्षा ह्यातच दंग असेल ना. अरे हो हे सांगायचं राहिलंच की इथे तेरावी पर्यंत शाळाच असते. ज्युनियर कॉलेज, क्लासेस वगैरे भानगडी नसतात. तेरावीच्या परीक्षेनंतर सरळ विद्यापीठात प्रवेश घ्यायचा. 

तर, काल त्या जत्रेत मुलगा आणि त्याचे  ४-५ मित्रमैत्रिणी त्यांच्या  संगीत शिक्षिकेबरोबर एक छोटा सांगीतिक कायर्क्रम सादर करणार होते. त्यामुळे मोठ्या उत्साहात मी पटकन जेवण आटोपून शाळेत निघाले.

लेक शाळेच्या दारात वाट बघत उभाच होता. त्याच्या जर्मन मित्राची आई पण आली होती. आम्ही दोघी, माझं दिव्य जर्मन आणि तिचं दिव्य इंग्रजी अश्या भाषेत गप्पा मारायला लागलो. 

कार्यक्रम शाळेच्या आवारातच होता उन्हाळा असल्यामुळे. ऊन चांगलंच तापलं होतं म्हणून आम्ही दोघी एका झाडाखाली उभ्या राहिलो. बरेच पालकही तिथे होते. पण गर्दीमुळे आम्हाला काही आमची मुलं दिसेनात. झाडाखाली एका बाकावर एक एशियन ताई त्यांच्या मुलाचा कार्यक्रम पहात उभ्या होत्या. तशी आमच्या दोघींच्या डोक्यात एकाच वेळी आयडियाची कल्पना आली! 

मुलांचा कार्यक्रम सुरु होणार असं दिसलं आणि आम्ही दोघी त्या एशियन ताईंना म्हणालो की आता आमच्या लेकरांचा कार्यक्रम आहे आम्हाला उभं राहू द्या की बाकावर! त्या ताई आनंदाने खाली उतरल्या. आम्ही मस्त चपला बिपला काढून बाकावर उभ्या राहिलो. टिनेजर्सच्या आया शोभायाला नको होय! 

आणि आमच्या मुलाचं आमच्याकडे लक्ष गेलं. दोघांनीही मान  “नाही, नाही" करून हलवली, इकडेतिकडे पाहिलं, त्यांच्याकडे कोणी पहात नाहीये ना ते बघितलं, ते आम्हाला अजिबातच ओळखत नाहीत असा भाव चेहऱ्यावर आणला आणि त्यांच्या कार्यक्रमाच्या तयारीला लागले. आम्ही दोघी फक्त एकमेकींकडे  बघून हसलो. आता मुलांचा कार्यक्रम रेकॉर्ड करायचा म्हणल्यावर बाकावर चढावंच लागणार ना!

नंतर दोघेही आमच्याशी बोलले नाहीत ती गोष्ट वेगळी! एक गोष्ट मात्र निश्चित आहे, मुलांना लाजवणाऱ्या आया देशोदेशी असतातच, फक्त भारतात नाही काही. 

घरी आल्यावर लेक म्हणाला “आई, सिरियसली? बाकावर उभ्या राहिल्या तुम्ही? ते पण चपला काढून ((चपला काढल्याचा काय संबंध आहे देव जाणे!)  तूच माझ्या मित्राच्या आईला म्हणाली असशील ना आपण बाकावर उभ्या राहू म्हणून (अपनी माँ को बहुत अच्छी तरह पहचानता है बच्चा!). तरी मी म्हणत होतो तू नको येऊ  कार्यक्रमाला म्हणून!. आमचच्या मुख्याध्यापिका, उपमुख्याध्यापक, बाकीचे सगळे शिक्षक पण तिथेच होते. काय म्हणत असतील ते? आता घ्या, मिम मटेरियल दिलंय तुम्ही दोघींनी आमच्या मित्रांना!” 

मी म्हटलं “चलो ईस बहाने हम मिम में झळकेंगे!! मला नक्की दाखव हां तुझ्या मित्रांनी तयार केलेलं मिम!” तर लेकाने कपाळावर हात मारला आणि अभ्यासाला बसला! 

हॅशटॅग- आमच्या इथे टिनेजरला एम्बॅरस करायचे क्लासेस घेतले जातील!!

#माझी_म्युनिक_डायरी

रांगोळी

आज दारात रांगोळी काढत होते तर समोरच्या जर्मन ताई बाहेरून आल्या आणि म्हणाल्या “फारच सुंदर! हे काय आहे? तू हे आकार कशाने काढतेस आणि का काढतेस?“ मग त्यांना समजावून सांगितलं की आमच्याकडे रोज दारात सडारांगोळी करायची पद्धत आहे पण मी इथे सणावाराला काढते दारात रांगोळी, वगैरे वगैरे. रांगोळी काय असते हे ही सांगितलं. त्या पुन्हा “छानच दिसतेय” म्हणाल्या आणि त्यांच्या घरात गेल्या आणि मला मॅगी काकूंची आठवण आली. त्यांनाही असंच रांगोळीविषयी ज्ञान दिलं होतं मी! तेवढं “ळ” म्हणायला शिकवायचं राहिलंच त्यांना. 

पण माझ्या बाळबोध रांगोळीला जर्मन बायका फारच सुंदर वगैरे म्हणाल्या हे ऐकून भरूनच आलं! माझ्या रांगोळ्या जर भारतात कोणी पाहिल्या तर नाकं मुरडतील. म्हणजे मीच जर पाहिली तिऱ्हाईत म्हणून तर मीच नाक मुरडेल, हाय काय अन नाय काय!

इथे आल्यापासून रांगोळी काढायची सवयच मोडली. आईच्या भाषेत सांगायचं झालं तर पुण्यात असताना कसं का होईना दारापुढे दोन फट्टे ओढले जायचे. म्युनिकला आल्यापासून सणावाराला दारात छोटीशी रांगोळी काढते  रिळं बघून. त्यातल्या काही रांगोळ्या काढल्या की त्या बघून असं वाटतं की लहानपणीसारखं ही पुसून पुन्हा नवीनच काढावी. पण आता आपण लहान नाही आणि तेव्हासारखं सणावाराला रांगोळी काढणे हे एकच काम नाही आपल्याला हे लक्षात येतं आणि मी त्या बाळबोध रांगोळीकडे दुर्लक्ष करून पुढच्या कामाला लागते. 

मागच्या वर्षी आईकडे गेले तेव्हा असंच दारात रांगोळी काढत होते आणि आईने ती चक्क लक्ष देऊन पाहिली आणि मला म्हणाली “बेटा तू गोपद्म उलटे काढलेस ना!” तिला म्हणलं “आईगं, मी चाळीशी पार केल्यावर तुझ्या लक्षात आलं की मी गोपद्म उलटे काढतेय ते!“ तर म्हणे “मी इतके दिवस लक्षच देत नव्हते तू कशी रांगोळी काढतेय ते!” म्हणलं “हे बरंय! मी चिमुरडी असल्यापासून रांगोळी काढतेय अन तुझं लक्षच नव्हतं!“ आईचं हे असं असतं. 

रांगोळी म्हणलं की लहानपणी भावाच्या मुंजीत सगळं सोडून मी घरी पळाले होते ते आठवतं! का? तर मला चार वाजता सडारांगोळी करायची होती म्हणून! दादा मुंजीहून घरी आला की त्याला मस्त वाटेल म्हणून. नवीन फ्रॉक सगळा खराब करून घेतला आणि तेवढ्यात कोणीतरी मला कार्यालयातून शोधायला आलं. अगं फोटो काढायला चल म्हणून. दादाच्या मुंजीतल्या सगळ्या फोटोंमधे मी अवतारात आहे एकदम!

रांगोळी हा विषय माझ्यासाठी खासच आहे. इथे जास्त रांगोळी काढत नाही आणि त्यामुळे सराव राहिला नाही त्याची खंत वाटत राहते. दिवाळीच्या आधी केलेली रंगाची खरेदी, अपार्टमेंटमधे सगळ्यांनी आपापल्या दारात चढाओढीने काढलेल्या रांगोळ्या, प्रत्येक सणाला ठरवून, सराव करू  काढलेली रांगोळी, सगळं डोळ्यांसमोर तरळून जातं! 

पण एक नक्की आहे, बाळबोध का होईना पण रांगोळ्या काढत राहायच्या अधूनमधून हे मात्र पक्क ठरवलं आहे क्यूँ की दिल तो बच्चा है जी!

#माझी_म्युनिक_डायरी

चुकीला माफी नाही

मागच्या आठवड्यात इथे कार्निव्हलची सुट्टी होती आठ दिवस. सोमवारी शाळा सुरु झाल्या. आत्ता ही बातमी वाचली की एका विमानतळावर २१ मुलांना पोलिसांनी शाळेच्या परवानगीशिवाय सुट्टीवर फिरतांना पकडलं आणि त्यांच्या आईवडिलांना १००० युरोचा दंड ठोठावला. सगळी मुलं आईवडिलांसोबत होती. खरंतर अशा बातम्या इथे नवीन नाहीत. बऱ्याच भारतीय लोकांनाही असा दंड भरावा लागला आहे. 

जर्मनीत साधारणपणे प्रत्येक ऋतू बदलला आठ किंवा पंधरा दिवसांची सरकारी सुट्टी शाळांना असते आणि सरकारी सुट्टीला जोडून सुट्टी कधीच मिळत नाही कारण काय तर म्हणे “कायदा” आहे. जर तशी सुट्टी पाहिजे असे तर शाळेकडून रितसर परवानगी पत्र घेऊन फिरावं लागतं. ह्यावर सरकारने असं कारण दिलंय की शिक्षण हा प्रत्येक मुलाचा मुलभूत हक्क आहे आणि पालकांनीही गोष्ट कसोशीने पाळलीच पाहिजे. 

सरकारी सुट्टीशिवाय तुमचं मूल घरी असेल तर एकतर ते आजारी असणार किंवा त्याने शाळेकडून एखाद्या कामासाठी परवानगी पत्र घेतलेलं असणार. असं काही नसेल तर मग अवघड असतं. कारण शाळा सुरु असताना एखादं लेकरू उंडारत असेल तर पोलिसांना त्याला जाब विचारायचा अधिकार आहे. 

आम्ही म्युनिकला आलो तेव्हा आम्हाला ह्या गोष्टीची कल्पनाच नव्हती. मी आपलं मनात गणित करून ठेवलं होतं की नाताळच्या सुट्टीला जोडून १५ दिवस सुट्टी घ्यायची आणि भारतात जाऊन यायचं. मला वाटलं पुण्यातल्या सारखं शाळेत रजेचा अर्ज दिला की झालं. मी मुलाच्या हातून अर्ज पाठवला आणि त्याच्या बाईंनी मला सरळ भेटायलाच बोलावलं! मी बुचकळ्यात पडले की रजेचा अर्जच तर दिला त्यात भेटायचं कशाला? मी काय पाप केलं! 

बाईंना भेटले तर त्यांनी मला नियमपत्रिका दाखवून समजावलं की कायद्यानुसार तुम्हाला सुट्टीला जोडून सुट्टी मिळणार नाही. तरी मी यंटमसारखं त्यांच्या मागेच लागले पण बाई कट्टर जर्मन आहेत आणि जर्मन लोकांइतके नियम पाळणारे लोक जगात नाहीयेत ह्याचा मला प्रत्यय आला आणि मी तो विचार तेव्हा सोडला. 

पण असा यंटमपण करायची लहर मला अधूनमधून येतच असते. ह्यावर्षी मुलाची दहावी झालीये तर मला वाटलं नियम जरा शिथील झाला असेल म्हणून मी पुन्हा त्याच्या गुरुजींच्या मागे लागले की त्याला नाताळच्या सुट्टीला जोडून सुट्टी द्या म्हणून. माझ्या सततच्या इमेल्सला वैतागून गुरुजींनी हात टेकले आणि ते मुलाला म्हणाले ”तुझ्या आईला समजव बाळा, मी थकलो आता! त्यांना सरकारी नियम दाखवला तरी त्या ऐकत नाहीत! त्यांना सांग तुम्हाला १००० युरो भरायचे असतील तर खुशाल सुट्टी टाका!”

मग काय लेकानेही घरी येऊन शाळा घेतली माझी आणि ठणकावून सांगितलं की चुकीला माफी नाही बरं आई!! म्हणलं हे बरंय गुरुची विद्या गुरुलाच. 

तरी बरं आमच्यावेळी असा काही नियम नव्हता, नाहीतर  आईवडिलांनी शाळेत घालायच्या ऐवजी दिलं असतं शेतात पाठवून, गुरं वळायला! हाय काय अन नाय काय. 

#माझी_म्युनिक_डायरी

वो स्त्री है

तर त्याचं झालं असं की आज लेकाबरोबर त्याचा ट्रेनचा वर्षभराचा पास काढायला गेले होते. चक्क तिथे जास्त गर्दी नव्हती, नाहीतर हे मोठ्ठी रांग असते. तरीही त्या ऑफिसमधे अकरा काउंटर्सच्या समोर लोक होते आणि आतमधे ३-४ लोक त्यांच्या नंबरची वाट बघत घुटमळत होते. आम्हाला वाटलं आपण दारात आहोत, आपल्याकडे टोकन आहे आपण आत जाऊ शकतो कारण आतमधे बसायला खुर्च्या असतात. पण दारातल्या दरबान ताईंनी आम्हाला अडवलं अन म्हणे “आत गर्दी आहे, मी सांगेलं तेव्हाच आत जायचं!“ 

गर्दी!!! अकरा आणि चार पंधरा लोक म्हणजे गर्दी? ह्या लोकांना कुंभमेळ्यातच घेऊन यावं वाटतंय मला. गर्दी काय असते ते कळलं असतं त्यांना आणि पुण्यही मिळालं असतं, त्यांना आणि मलाही! तर अशा प्रकारे त्या ऑफिसमधली २ माणसांची गर्दी बाहेर आली आणि मग आम्हाला ताईंनी आत सोडलं. 

आमचा टोकन नंबर डिस्प्ले झाला आणि त्या काउंटरवर साठीतल्या ताई! त्या म्हणाल्या ओळखपत्र दाखवा आणि माझं धाबं दणाणलं. म्हणलं लेकाचं तिकीट असलं तरी कागज तो मेरेभी दिखाने पडेंगे. कागज आणायची सपशेल विसरले होते मी! बरं आपण पडलो टॅक्सपेयर्स, जगात आपण कुठेच म्हणू शकत नाही “कागज नहीं दिखायेंगे!”

त्यांना म्हणलं “हे बघा कागज तो घरपे है लेकीन मेरे पास डिजिटल कापी है ना! देखो” मनात देवाचा धावा करत होते की ह्या ताई जर्मन नसाव्यात. कारण जर्मन लोकांचं कागदांवर भारी प्रेम. कागदी नोटा, सरकारी पत्रव्यवहार, घरमालकांचा भाडेकरूंशी सवांद इत्यादी इत्यादी सगळं कागदी पाहिजे. मग माझे पारपत्र कसे बरं चालेल डिजिटल? 

पण माझ्या आणि लेकाच्या सुदैवाने ताईंनी माझ्या पासपोर्टची डिजिटल कापी बघून मान्य केलं की ह्याचा कागदी तुकडा ह्या बाईकडे आहे आणि तिने लेकाच्या पासची प्रक्रिया पूर्ण केली आणि आमचा जीव भांड्यात पडला. 

आम्ही दोघे मेट्रोने घराजवळच्या स्टेशनला आलो आणि स्टेशनमधून  वर येऊन बसची वाट बघायला लागलो. इथे जवळच मॉल आहे आणि तिथेच किराणा दुकान पण आहे. मनात विचार आला की आता मॉलच्या इतक्या जवळ आलोय तर कमीत कमी दूध तरी घेऊन जाऊ. म्हणून लेकाला म्हणलं की चल जरा दूध घेऊ आणि तसेच चालत घरी जाऊ. तर त्याने वर्मावरच बोट ठेवलं, म्हणे की तू दूध घ्यायला म्हणून नेतेस आणि दोन तीन पिशव्या भरून सामान खरेदी करतेस. कंटाळा येतो मला! 

आमचा वादविवाद चालू असतांनाच बस आली. लेकरू माझी वाटही न बघता बसमधे जाऊन बसलं. त्याला वाटलं न जाणो आईने दूध आणायला नेलं तर! मग मी ही बसले त्याच्यासोबत बसमधे. म्हटलं ज्युनिअर पुराणिक नाही म्हणाले म्हणून काय झालं, सिनिअर पुराणिक कधीच नाही म्हणणार नाहीत माझ्याबरोबर यायला! 

बस निघणार तितक्यात एक पन्नाशीच्या ताई धापा टाकत आल्या आणि मोठमोठ्या कोकच्या दहा बाटल्या असलेलं पाकीट त्यांनी बसच्या दारात ठेवलं. बसचालकासकट सगळ्या प्रवाशांनी जरा त्रासिक कटाक्ष टाकले कारण ताईंनी ते पाकीट असं काही दारात ठेवलं की बसचे दार ते पाकीट हलवल्याशिवाय लागणारच नाही. ते पाकीट ठेवून ताई “आलेच हं" म्हणून कोणाला काही कळायच्या आत पटकन निघूनही गेल्या!

ताई पुन्हा धापा टाकत आल्या तर एका हातात पुन्हा दहा बारा पिण्याच्या पाण्याच्या बाटल्यांचं पाकीट आणि एका हातात मोठी पिशवी घेऊन आत आल्या आणि बसचालकाला म्हणाल्या ”चला आता!” बसचालकाच्या चेहऱ्यावर भाव “हो तुमच्या घरचीच बस आहे, निघतो हां मॅडम!” 

स्थिरस्थावर झाल्यावर ताईंनी सगळ्यांना जे कारण सांगितलं ते ऐकून बसमधल्या माझ्यासहित सगळ्या बायकांनी मनोमन मान्य केलं की ताई तुमचं बरोबर आहे आणि पुरुषांनी हात टेकले! ताई म्हणाल्या “काही नाही इथे दुकानात फक्त ब्रेड घ्यायला आले होते हो, पण तिथे गेल्यावर इतक्या गोष्टी घ्यायच्या आहेत हे लक्षात आलं त्यामुळे हे एवढं सामान झालंय बघा!!”

चिरंजीवांनी माझ्याकडे मिश्किल कटाक्ष टाकला. तेवढ्यात आमचा स्टॉप आला, तर ताई पण इथेच उतरणार होत्या. लेक स्वतःहून त्यांना म्हणाला “ते पॅकेट्स द्या इकडे, मी मदत करतो तुम्हाला." माझी कॉलर ताठ! त्यांचं सामान घेऊन आम्ही खाली उतरलो तर त्या म्हणाल्या “धन्यवाद लेकरा, माझा मुलगा येतोय मी थांबते इथेच.” तर लेक म्हणतो कसा “अहो आम्ही इथेच राहतो मी घेतो पॅकेट्स. तुम्ही कोणत्या बोल्डिंगमध्ये राहता? मी येतो तुमच्यासोबत.” ताई खुश. 

लेक त्यांना सोडून आला आणि म्हणाला ”आई तुम्ही आईलोक म्हणजे ना! त्यांचा मुलगा आत्ता त्यांना म्हणत होता की आई तू फक्त ब्रेड आणायला गेली होतीस ना? हे काय आहे सगळं?” 

मी फक्त डोळे मिचकावले!! मी काय बोलणार नाही का? क्यूँ की मैं  भी तो एक स्त्री हूँ!!

#माझी_म्युनिक_डायरी